Eeuwenoude relaties met Marokko en Turkije

Ambassadeur op bezoek bij sultan Turkije

StarNederlandse ambassadeur in Istanboel bezoekt de Turkse sultan en de Sublieme Port (regering)

Verdrag met MarokkoDe bevrijding van de moorse galeislaven in Sluis heeft geleid tot officiële vriendschapsbanden met Marokko en Turkije.

Het waren de eerste internationale verdragen die de jonge Republiek der Nederlanden sloot met andere landen. Rechts zie je het verdrag met Marokko Pijltje naar rechts

Marokko en Turkije waren hiermee ook de eerste landen die de Nederlandse republiek erkenden als een zelfstandige staat. In de rest van de wereld zag men de Nederlanders nog steeds als een stelletje opstandelingen.

Zain

In de Epiloog (het nawoord) van Piratenzoon lees je dat Zain probeert een goede relatie met Nederland op te bouwen. Dat gebeurde dus ook in werkelijkheid.

De bevrijde roeislaven die werden thuisgebracht, kregen aan boord onderweg iedere dag kaas en bier, en een warme maaltijd. Iedereen kreeg nieuwe kleren.

Marokko

Ongeveer honderd mannen en jongens werden op de Marokkaanse kust afgezet. Een aantal reisde door naar Marrakesj, waar ze in het El Badi paleis El Badi paleis, 1640 hun nieuwe kleding lieten zien aan de Marokkaanse koning Mulay Zidan (Zidan Abu Maali  Mulai Zidan ). Ze vertelden hem wat ze hadden meegemaakt.

Samuel PallachetransparantDe koning was er vooral van onder de indruk dat ze op Neder-landse kosten werden thuisgebracht, en dat er geen losgeld werd gevraagd.

Het jaar daarop vertrok een Nederlandse ambassadeur, Pieter Maertensz Coy, naar Marrakesj, waar hij bleef wonen.

Coy stelde de Marokkaanse koning voor dat de twee landen samen zouden vechten tegen Spanje en tegen de Barbarijse zeerovers.

Koning Mulay Zodan stuurde vervolgens een gezant naar Den Haag: Samuel Pallache. Rechts het portret dat Rembrandt van hem schilderde Pijltje naar rechts

Verdrag

In Den Haag ontmoette Palache prins Maurits en de Nederlandse regering. Op 24 december 1610 tekenden de twee landen een verdrag dat de vrijheid van handel- en scheepsverkeer regelde.

Mortier voor MarokkotransparantMarokko was blij met het verdrag. De paus in Rome had een regel uitgevaardigd dat katholieke landen geen wapens aan islamitische landen mochten verkopen. Maar de jonge Nederlandse republiek was protestants en trok zich niets aan van de paus.

Met dit verdrag kon de Marokkaanse koning in Nederland oorlogsschepen kopen en kanonnen en munitie Pijltje naar rechts

Het was het eerste officiële verdrag tussen een Europese natie en een niet-christelijk land. Voor Nederland telde vooral dat Marokko in het verdrag beloofde dat de Barbarijse zeerovers niet langer Nederlandse schepen zouden aanvallen – maar in de praktijk bleek dat de piraten zich weinig aantrokken van de Marokkaanse autoriteiten.

Joods-Marokkaans

Samuel Pallache die het verdrag namens Marokko afsloot, was geboren in Fez. Hij was een Joods-Marokkaanse koopman. Naast zijn diplomatieke activiteiten dreef Pallache in Nederland een eigen handeltje, met wisselend succes. Prins Maurits gaf hem toestemming om ook als kaper te varen. Toen wist nog niemand dat Pallache details over het verdrag doorvertelde aan de Spanjaarden.

Verdrag met SaleetransparantWat hij als kaper buitmaakte verkocht Pallache in Salee. In 1614 kaapte hij een Portugees schip. Het lukte hem niet de buit in Marokko aan land te brengen, en op de terugweg naar Nederland dreef een storm hem een Engelse haven binnen. Daar werd hij gearresteerd en gevangengezet (op verzoek van de Spaanse ambassadeur!).

Uiteindelijk kwam prins Maurits hem te hulp en kon hij naar Nederland terugkeren. Pallache had al zijn geld verloren en werd kort daarna ziek. Op 4 februari 1616 stierf hij in Den Haag. Hij werd begraven  Beth Haim in Ouderkerk aan de Amstel; prins Maurits woonde de begrafenis bij.

Sinds 1610 hebben Marokko en Nederland onafgebroken een diplomatieke relatie onderhouden Marokkaanse ambassadeur en nieuwe verdragen afgesloten. Rechts de titelpagina van een apart vriendschaps-verdrag met Salee (Salé) uit 1651 Pijltje naar rechts

Turkije

Cornelis HagatransparantDe andere groep slaven oft Turcken werd vanuit Sluis naar Algiers gebracht, en naar Istanboel. Kort daarop werd Cornelis Haga onze ambassadeur Aankomst Cornelis Haga in Istanboel in Turkije. Rechts zijn portret Pijltje naar rechts

In Istanboel onderhandelde Haga met de Sublieme Port (het Hof van de sultan, de regering) over een vriendschapsverdrag.

Nederland wilde een groter aandeel in de handel met het Midden-Oosten, en had daarom betere handelsvoorwaarden (vooral lagere belastingen) met de Turken nodig. Turkije op zijn beurt zocht een politieke bondgenoot in de strijd tegen Spanje.

Verdrag

Het verdrag met Turkije kwam in 1612 tot stand. De eerste regel luidt: "In een keyserlijck auctentijck instrument, met Sijne Majesteits naem in een gouden strick Monogram van de pasja geteykent, ende met den eet van Sijne Majesteits daeronder geschreven".

Haven Istanboel PlaceholderIn de jaren daarna werd het verdrag stukje bij beetje uitgevoerd. Scheepvaart en handel namen toe Pijltje naar rechts

De Turkse belasting op goederen ging omlaag (naar 3 procent) en de Nederlandse verdiensten stegen aanzienlijk.

Dit vriendschapsverdrag heeft eeuwen standgehouden, met af en toe een onderbreking. Af en toe bekoelde de relatie, maar steeds werd die later weer beter – vooral omdat dat tot wederzijds voordeel leidde.

In 1622 werd een soortgelijke overeenkomst gesloten met Algiers, maar de Algerijnen hielden zich er niet aan.

Turkeye op Zeeuws-Vlaanderen

Het gehucht Turkeye Turkeye bij Sluis op Zeeuws-Vlaanderen heeft zijn naam nièt aan deze gebeurtenissen te danken, zoals sommigen denken.

Het gehucht Turkeye uit de lucht gezien PlaceholderTurkeye ligt niet ver van Sluis en is genoemd naar een schans, een fortje.

In de loop van de tijd is dat fort veranderd in een gehuchtje, met ongeveer vijftien huizen Pijltje naar rechts

Het fortje is waarschijnlijk door de Spanjaarden gebouwd. De naam herinnert aan hun oorlog, eind zestiende eeuw, tegen de Turken.

De schans maakte deel uit van de zogenaamde Linie van Oostburg, met onder meer de schansen Groot-Turkeye, Klein-Turkeye en Constantinopel.

De schrijver van Piratenzoon, Rob Ruggenberg, is veel dank verschuldigd aan Monique Sturm en Cor van Doesselaar die in Turkeye wonen. Zij waren degenen die hem op het idee voor het boek brachten.

 

Gele scheidingslijn

Kennis Meer weten?

Gele stip Wil je meer weten? Bestudeer zelf de bronnen (boeken en artikelen), die schrijver Rob Ruggenberg over dit onderwerp heeft gelezen.

Gele stip MEER FEITEN :  Kat en Splinter  |  Het beleg van Sluis  |  Admiraal Spinola  |  Galeislaven  |  Piratennest Salee  |  Barbarijse zeerovers  |  Khmisa  |  Het verdronken land  |  Wolven  |  Spekkoek en soutenelle  |  Liever Turks dan paaps  |  Inspiratie  |  Verantwoording

Gele scheidingslijn

Terug naar het feitenoverzicht Terug naar het feiten overzicht.